Soru 90: ozlem,  21.05.10

kopekler neden kedileri kovalar? bunun evrimsel bi aciklamasi var midir?

_______________________________________________________________________

Aah sevgili ozlem, köpekler sadece kedileri kovalasalar keşke. Zaten öyle de olabilse, toplumuzda sıklıkla gördüğümüz köpekten korkan insan profiline bu sıklıkla rastlamazdık herhalde, değil mi efendim? Bir de şu var ki her şeyi evrimsel bir açıklama kalıbına sokarak cevaplandırmamız da pek mümkün değil be sayın ozlem. Yani sizin için sorunuzun bi ucuna sıkıştırdığınızdan dolaylı biz de bir ucundan değineceğiz ama hadi bakalım nasıl olacakmış?

“Köpekler neden kedileri kovalarlar” sualiyle alakadar bizde oluşan bir kedi sahibi olmanın sıkıntısını gütmeniz yada mevcut kinofobinizi (köpek korkusu) yenebilmeniz için “ben kedi değilim ki” telkininiz yapabilmeniz yargısı ön plana çıkıyor gibi gelmekte. Aptal bir hesap makinesi gibi girdileri size direk cevap olarak veremediğimiz için bu içsel çelişkimiz pekala sizin psikanalizinizi oturtana kadar devam edecek bizler için…

Şekil 1. Köpekler kovalar, ama belki de kediler dövüyordur...

Neyse diyerek, içinde bulunduğumuz anlık daralmadan sıyrılarak suale gerisin geri moon walking şeklinde dönüyoruz.

Öncelikle yanıta tam olarak geçmeden şunu hatırlatmakta fayda var ki o da soruyla karışık olarak “acaba biz neden köpeklere dost deriz?”dir. Gözden kaçırdığınız şey işte tam olarak bu; köpeklerin sosyal birer varlık olmaları ve “sürü mantığı” ile hareket etmelerinden kaynaklanıyor.

Kedilerin aksine köpekler birey olmaktan ziyade sürü olarak hareket etmeye çalışırlar. Bunu da sizin sorunuzun içinde olduğu için söylüyorum “kurtlardan” almışlardır. Sürü mantığında yaşayan hayvanlarda ve bu sürü sosyolojisinin gayet hissedildiği, hayvani hissiyatlı biz insanlarda da sıkça görülebildiği üzere sürülerin liderleri ve bir hiyerarşisi mevcuttur diyerek özetle geçiyorum.

Köpeklerin  insanları birer sürü lideri yada en azından kimimizi de sürünün bir üyesi olarak algılaması ile bize göre arkadaşlık ilişkisi, onlara göre sosyal bağ kurulur. Sürülerde sıkça görüleceği üzere beslenme ve çiftleşme olarak algılanan bir bölge bulunmaktadır. Köpekler de bu alanın tehdit edildiği hissiyatı ile sürüsünü ve çıkarlarını korumak üzere hareket edecektir. Normal olarak bir insanı lider olarak algılayan bir köpek, bizim deyişimizle sahibinin direktifleri doğrultusunda diğer köpek, kedi ve hatta insanlara saldırmaması gerektiğini bilir. Bu karakterde olmayan köpeklere sadece yeteri kadar liderlik yapılamadığını ve/veya bu köpeğimizin  çok dominant bir it oğlu it olduğunu bilmek gerekecektir.

Gene en başa dönelim şimdi de, yeniden bir moon walking silsilesi ile hatta. Aslında köpekler üç ana neden ekseninde saldırganlaşabilir. Bunlar yukarda da bahsettiğimiz gibi alanlarını ve sürülerini korumak için bölgesel saldırganlık, çiftleşmek(intraseksüel) için iç çekişme amaçlı saldırganlaşma ve anlık veya derinlerde de yatabilen korkusal saldırganlık olarak sayılabilir.

Kedilerin neden kovalandıkları kısmına dönersek ise sorunun ana odağı olaraktan; tek de olsa bir köpek, bölgesinin tehdit edildiği hissi ile, yada hızlı koşan bir kediden sırf ürktüğü için ve tekrar baskın hale dönebilmek adına, veyahut sadece oyun amaçlı olarak da kovalama eğilimi gösterebileceğini söylemek isteriz. Köpeklerin saydığımız bu sonuncu kovalama eğilimini, kedilerin yemediği halde en basitinden sinek veya fare ve hatta lazer ışığı gibi hareketli şeyleri kovalama eylemine benzetebilirsiniz de. Zaten köpeklerde de bu kovalama eğilimini kimi zaman sahipleri ile karşılıklı kovalamaca şeklinde ayyuka çıkabileceği gibi, kimi zaman da can sıkıntısından, bir nevi kovalama mastürbasyonu da diyebileceğimiz kuyruklarını kovalayarak yapan ender hayvanlardır diyebiliriz.

Köpeklerin sosyal yaşayış biçiminin kurtlardan evirildiğini söylemiştik(Böylece iki defa sıkıştırma işlemini yaptık). Kediler ise diğer küçük kedigiller gibi sadece çiftleşme zamanlarında bir araya gelir bol gürültülü seks partileri sonrasında tekrar dağılan, zaten istemiyorsa sizin sevmenize izin vermeyecek kadar birey varlıklardır. Bu onların asosyal kısımları da “hadi birleşelim şurada fındık kurdu kadar köpek var hödö hödö yapalım” diyememelerinin de temel nedenidir. Yani çiftleşme sırasında bir araya gelen kediler sadece rekabet etmekte, sürü davranışından çok farklı davranmaktadırlar.

Bir de fazla dominant olduğunu iddia eden kimi insanlarda görülen “hoşt”, “pişt”, “destir git leeyn” şeklinde huysuzlaşıp bu hayvanları kovalama ihtiyacı gütmeleri de az da rastlanan bir vuku değildir. Hal böyleyken  kinofobi de olsanız tavsiye ederim bu insanlardan daha ürküp, uzak durun siz, hatta “bah bahh şimdi napcam” diyip araba ile yoldaki kediyi ezen az sayıda it oğlu it de yoktur bu böyle biline… Neyse efendim sizi hayvanlara ısıtıp, insanlardan soğutabildiysek ne mutlu bizlere.

Hah, tabi bir de unutuyorduk, kaçan kovalanır efendim. Aslında tüüüm mesele tamamen budur.

*Erdil Yaşaroğlu